«قۇرئان كەرىم»دىكى ئەخلاقىي دەۋەتلەر ياپونىيەدىكى «ئىشسىز» ئانىلار ئۇيغۇر ئەدەبىياتىدا «شېئىرىي دىۋان» ھېسسىيات ئىقتىدارى - ئۇتۇق كاپالىتى «ئوغۇزنامە» ئېپوسىدىكى «يا ۋە ئوق » نىڭ سىمىۋوللۇق مەنىسى ھەققىدە قىسقىچە تەھلىل ئۇيغۇر تىلىدىكى ساناق سانلارنىڭ سۆز - جۈملىلەردە كۆچمە مەنىلەردە كېلىشى توغرىسىدا ئۇيغۇر 12 مۇقامى، ئۇيغۇر كلاسسىك ئەدەبىياتى تەتقىقدتىنى يەنىمۇ چوڭقۇرلاشتۇرايلى «ئالپامىش» داستانىدا ئالغا سۈرۈلگەن ئىدىيە ۋە ئالپامىش ئوبرازىنىڭ خاراكتېرى ئالاھىدىلىكى توغرىسىدا «سادا» ھەققىدە قابىلىيەت ۋە ئۇنىڭ يادروسى قەشقەرگە سەپەر قوقەنت خانلىقى بىلەن قەشقەرنىڭ سودا ئالاقىسى توغرىسىدا

قاراماي شەھەرلىك پوچتا - تېلېگراف ئىدارىسىنىڭ قۇرۇلۇشى ئۈچ ۋىلايەت ئىنقىلابىي دەۋرىدىكى مىللى ئارمىيە توغرىسىدىكى بەزى ئەھۋاللار نىيە خارابىلىقى - قەدىمىي يۇرت نىران شەھەر خانلىقىنىڭ ئايان بولۇشى ما فۇشىڭ (ما تىتەي) توغرىسىدا ئەسلىمە قەشقەر شەھىرى قۇرۇلۇشىنىڭ باش ئاخىرى ئۇيغۇر خەلقىنىڭ ئاتاقلىق شائىرى ئەھمەدشاھ قارىقاشى ھەققىدە «مەكىت» ھەققىدە مۇلاھىزە سايرام كۆلىنىڭ قەدىمكى نامى-«سۈتكۆل» گىئو - پولىتىكا ۋە دۇنياۋى ھۆكۈمرانلىق - ئوتتۇرا ئاسىيا شەرىپقان كۆگە دايېۋ توغرىسىدا ئەسلىمە تەڭرى تاغ تېغىدا باندىت تازىلاش ئىسلام ئەدەپ – ئەخلاقى ۋە مەنىۋى مەدەنىيلىك

كوللېكتىپ - ئىجتىمائىي خاتىرە (خاتىرىلەش-مەدەنىيىتى): ئۆتمۈش بىلەن يۈزلىشىنىڭ مۇھىملىقى مەۋجۇدىيەتچىلىك بىر خىل ئىنسانپەرۋەرلىكتۇر 1 نەفىسىيدىن بىمىسلى تۆھپە ئەلمەجىد جەللە جەلالۇھۇ ئۇستاز مۇھەممەد قاسىم ھاجىم خوتەنى ئۇمەۋىيلەر بۈركۈتى ئابدۇررەھمان داخىل مودىرنىزىم ئەدەبىياتى ۋە ئۇنىڭ ئالاھىدىلىكلىرى سىزمۇ ئۇتۇق قازىنالايسىز! زەمبىرەك ﭘﯩﺴﺨﻮﻟﻮﮔﯩﻴﻪ ﯞﻩ ﺋﻪﺩﻩﺑﯩﻴﺎﺕ رامىزاندىكى ۋاقىتلىرىڭىز ﻣﻪﯕﮕﯜ ﺗﺎﺷﻼﺭ، ﺑﯩﺰ ﯞﻩ ﺋﻪﺟﺪﺍﺩﯨﻤﯩﺰ!

سوۋېت مەزگىلىدىكى ئوتتۇرا ئاسىيا مىللەتلىرى تىل مەسىلىسى «قەشقەر » ۋە «سۇلى» نامىنىڭ ئېتمولوگىيەسى «ئون» ۋە «توققۇز» سان مۇققەدەسلىكىدىن ھون (ئون)لار، ئوغۇزلار ۋە ئۇيغۇرلارنىڭ تارىخىي باغلىنىشىغا نەزەر «ئۇيغۇر» نامىنى قوللىنىشنىڭ باش - ئاخىرى ئايالدىن باشلانغان قىسمەت بىز ۋە ھوقۇقلىرىمىز ياۋچىلارنىڭ كېلىپ چىقىشى ۋە ئۇلارنىڭ غەربكە كۆچۈشى توغرىسىدا ئۇيغۇرلارنىڭ مەدەنىيەتتە چېكىنىشدىكى تارىخى سەۋەبلەر مىرزا ئۇلۇغبەگ «تۆت ئۇلۇس تارىخى» ھەققىدە يەكەن سەئىدىيە خانلىقىنىڭ قۇرۇلغان ۋاقتى توغرىسىدا ئېنىقلىما تارىختىكى تەلكە ئابدۇشۇكۇرمۇھەممەتئىمىننىڭ «ئۇيغۇر روھىيىتى تەتقىقاتى»

ئۇيغۇر بالىلار پىروزىسى ھەققىدە مۇھاكىمە شەھەر ئاجىز توپلىرى ئۈستىدە تەتقىقات-ئۈرۈمچى بەيگە مەيدانى زوردۇن سابىر پروزا ئىستېتىكىسى ئۈستىدە تەتقىقات ھازىرقى زامان ئۇيغۇر تىلىنىڭ قاغىلىق شېۋىسى ھەققىدە تەتقىقات تۇرپان كارىز مەدەنىيىتى ھەققىدە ئىزدىنىش ئۇيغۇر ئەنئەنىۋى بالىلار ئويۇنى ھەققىدە تەتقىقات ئۇيغۇر يېڭى دەۋىر ئەدەبىياتىدىكى «80-يىللىقلار» شېئىرىيىتى ئۈستىدە تەتقىقات ئايتماتوف ۋە ئۇيغۇر يېڭى دەۋر ئەدەبىياتى ئۇيغۇرچە ئېلانلارنىڭ تىلى ئۈستىدە تەتقىقات «تەۋارىخى مۇسىقىييۇن»نىڭ ئىستىلىستىكىسى ھەققىدە تەتقىقات ئۇيغۇر ئاياللىرىنىڭ پەرداز ئادەتلىرى ئۇيغۇر تىلى ئىلى ئېغىزى ھەققىدە تەتقىقات