سارس ۋە بىز يولداش دېڭ شياۋپىڭنىڭ مىللىي تېررىتورىيىلىك ئاپتونومىيە تۈزۈمى توغرىسىدىكى بايانلارنى ئۆگىنەيلى ئەلۋىدا، چىڭغىز - ئىنسان روھىنىڭ ئىنژىنىرى ئىپتىدائىي جەمىئىيەت دەۋرىدە شىنجاڭدا ياشىغان قەدىمكى ئىنسانلار 1957⁓1958-يىلىدىكى "شىنجاڭ" كومىتېتىنىڭ ئومۇمىي يىغىنى ۋە «يەرلىك مىللەتچىلىك»كە ھۇجۇم ئىقتىسادىي قانۇننىڭ تەڭشەش ئوبيېكتى توغرىسىدا سوپىزمنىڭ ئەڭ دەسلەپ شىنجاڭغا تارقىلىشى توغرىسىدا بايان ئىمان ۋە مۇھەببەتكە تولغان بىر ھېكايە سۈكۈت قەبرىسىدىكى يېزىقلار دامىكۇدىن تېپىلغان ئۈچ تارىلىق بەرباپ ھەققىدە تەھلىل ئەپسانە بىلەن رىۋايەتنىڭ پەرقى ھەققىدە مۇھاكىمە ئۇيغۇرلارنىڭ ئوتتۇرىچە ئۆمرى

ئۈچ ۋىلايەت ئىنقىلابىنىڭ ئالدى - كەينىدىكى تارباغاتاي خوتەنگە سەپەر شۈكۈر-قانائەت قىلىش ۋە روھىي بايلىق توغرىسىدا باش شۇجى شىنجاڭدىكى ھەرمىللەت خەلقى بىلەن قەلىبداش ئەھمەد يەسسەۋى مۇختەر ياقۇپ نىيەت، ئەمەل، نەتىجە ئازادلىقتىن بۇرۇنقى يېڭى مائارىپ ئىشلىرى شىنجاڭ مۇڭغۇل، قازاق مەكتىپىنىڭ قۇرۇلغانلىقىغا دائىر قىسقىچە ئەسلىمە ئۈدۈننىڭ خەن دەۋرىدىن بۇيانقى ئىقتىساد ۋە مەدەنىيىتى ئۆزۈڭ بول ھەممە ئادەم مەسئۇلىيەت ئىگىسىدۇر

ھارىس ئىبنى ئەسەد مۇھاسىبى جىددىي ئەھۋال ۋە كرىزىس باشقۇرۇشى ﮬﺎﻳﺎﺗﻨﯩﯔ ﻣﻪﻧﯩﺴﻰ خىتاي كوممۇنىستىك پارتىيەسى دۇنيادىكى ئەڭ چوڭ قارا گوروھ ئاشقۇنىزىم شەيخ ئۇسەيدۇللاھ داموللام دۆلەت ئەربابى، مۇجاھىد ئەلى ئىززەتبېگوۋىچ ﺋﻪﻟﯩﺨﺎﻥ ﺗﯚﺭﯨﻨﯩﯔ ﺋﻮﻏﯘﻟﻠﯩﺮﻯ تاش ۋە تارىخ كاتىپ چەلەبى ھەققىدە قارىغۇلارچە كاپىرغا چىقىرىشتىن ساقلىنىش ﻟﯩﻴﯘ ﻓﺎﻣﯩﻠﯩﻠﯩﻚ ﺋﯘﻳﻐﯘﺭﻻﺭ ﻛﯩﻢ؟

ئۇيغۇر جەمئىيىتىدىكى كۈلتۈرەل ئۈزۈكلۈك ھادىسىسى ئىلىمدارنىڭ قەرزى ۋە پەرزى تارىخنىڭ ھېكمىتى ۋە ئىبرىتى پەرزەنت تەربىيىسى ۋە بىز ئۇيغۇرلار تارىختا ئېتقاد قىلغان دىنلارنىڭ ئۆزگىرىش تارىخى قەلبىمدىكى ئۆچمەس ئوبراز ئەزىزى نىيازى ۋە ئۇنىڭ ئەسلىمىسى ئۇيغۇر دىيارى ۋە دۇنخۇاڭدىن تېپىلغان تۈرك-رونىك يېزىقىدىكى ۋەسىقىلەر قەدىمكى ئۇيغۇر يېزىقىدىكى «بۇددا دىنى ۋەھىينامە تەتقىقاتى»نىڭ نېمىسچە نەشرىگە كىرىش بىزگە مەمتىلى ئەپەندىدەك ئوغلانلار كېرەك! تارىخىي رومان ۋە تارىخنىڭ ئەسلى يۈزى (1) قاراخانىيلارنىڭ قۇرغۇچىلىرى ئۈستىدە تەتقىقات ئابدۇرېھىم ئۆتكۈر ئىجادىيتىنىڭ ئىجتىمائىي ۋە بەدىئىي قىممىتى

لۈكچۈن ئەلنەغمىچىلىرىنىڭ ھازىرقى ئەھۋالى ئۈستىدە تەتقىقات تۇرپان كارىز مەدەنىيىتى ھەققىدە ئىزدىنىش ھازىرقى زامان ئۇيغۇر تىلىدىكى ئىسىملار توغرىسىدا ستاتىستىكىلىق تەتقىقات مۇھەممەت باغراش ئىجادىيىتىدىكى ئەپسانىۋى ئاڭ ئەخەت تۇردى پروزا ئەسەرلىرىدىكى ئوبراز يارىتىش ئالاھىدىلىكى ئۇيغۇر تور ئەدەبىياتى ھەققىدە دەسلەپكى ئىزدىنىش «قىزىل راۋاقتىكى چۈش» رومانىدىكى ئاتالغۇلار ۋە ئۇلارنىڭ ئۇيغۇر تىلىدىكى تەرجىمىلىرى ھەققىدە تەتقىقات ئۇيغۇرخەلق تارىخىي داستانلىرىنىڭ تېكىستى ھەققىدە ئىزدىنىش ئۇيغۇر ئەنئەنىۋى بالىلار ئويۇنى ھەققىدە تەتقىقات كېيىنكى دەۋر چاغاتاي تىلىدىكى سوزۇق تاۋۇشلار ئۈستىدە ئىزدىنىش قوچۇ ئۇيغۇر ئەدەبىياتىدىكى پروزا ئەسەرلەرنىڭ ئالاھىدىلىلىرى ئۈستىدە ئىزدىنىش ئوغۇزنامە ئېپوسىنىڭ ئىستىلىستىكىسى ھەققىدە